Pinksteren in coronatijd

Komende zondag is het Pinksteren, het feest van de uitstorting van de Heilige Geest. Net als Pasen zal ook deze grote christelijke feestdag door corona anders zijn dan in andere jaren. We kunnen niet naar de kerk en zijn ook daarbuiten beperkt in onze mogelijkheden. Het wordt mooi weer, dus er zal vanuit de overheid met klem verzocht worden om niet allemaal naar parken, stranden en natuurgebieden te trekken. Hoe ga jij Pinksteren vieren dit weekend? Wat is de relevantie van dit feest in deze crisis?

Leestijd: 2-3 minuten

Meerdere mensen hebben aangegeven dat deze crisistijd ook een kans biedt op bezinning, bijvoorbeeld op de vraag hoe we omgaan met onze aarde, op onze levensstijl van presteren, geld verdienen en haast en op wat werkelijk belangrijk is in het leven. Het is een kans om je weer te beseffen wat het belang is van je buren te kennen, hoe belangrijk bepaalde (vaak ondergewaardeerde) beroepsgroepen zijn, hoe waardevol het is om tijd met je gezin door te brengen. Zo kan de crisis ook een kans zijn voor de kerk: waarom doen we wat we doen en hoe we dat doen? Waarom geloven we wat we geloven? Waarom vieren we wat we vieren?

Direct na de uitstorting van de Heilige Geest houdt Petrus een toespraak tot de verzamelde menigte, die zich afvraagt wat er zojuist gebeurd is (Hand. 2: 14-40). Daarin wijst hij de mensen onbeschaamd op Jezus, als Redder van de wereld, als Heer en de beloofde Messias. Dat is wat de Heilige Geest doet: door mensen heen andere mensen op Jezus wijzen: op Jezus’ dood en opstanding, maar ook op zijn daden, zijn onderwijs en de principes die Hij uitleefde, de missie die Hij had.

De missie van Jezus

In Lukas 4: 18 en 19 citeert Jezus de profeet Jesaja om aan te geven wie Hij is en wat zijn missie is: De Geest van de Heer is op Mij. Hij heeft Mij met zijn Geest gezalfd om aan arme mensen goed nieuws te brengen. Hij heeft Mij gestuurd om mensen die een gebroken hart hebben te genezen. Om gevangenen te vertellen dat ze vrij zijn. Om blinde mensen te vertellen dat ze weer kunnen zien. Om slaven als vrije mensen weg te sturen. En om te vertellen dat het feestjaar van de Heer begonnen is.

De Geest die op Jezus was, is sinds Pinksteren op een ieder die in Hem gelooft en daarmee wordt de missie van Jezus ook onze missie. Niet dat wij mensen kunnen redden of genezen, maar wel dat wij gedreven door Zijn liefde mogen uitreiken naar arme mensen, gebroken mensen, onvrije mensen, verblinde mensen en daarbij onbeschaamd mogen getuigen van de hoop die in ons is en wijzen op Hem die redt, geneest, bevrijdt, herstelt.

Oud normaal, nieuw normaal, niet normaal

Dat is meer dan ooit nodig. Vóór de crisis al, in een samenleving die een merkwaardige paradox liet zien. Enerzijds waren we economisch rijker, succesvoller en welvarender dan ooit, gelukkiger ook. Anderzijds zagen we onze samenleving verharden, polariseren, demonstreren en zagen we een toename van verwarde mensen, burn out, depressie, eetstoornissen, dakloosheid, kinderen in de jeugdzorg en ga zo maar door.

De vraag is wat dat zegt over onze samenleving. Een andere vraag is in hoeverre die oude samenleving straks terugkeert. Zullen we geleerd hebben van onze periode van vasten? Heeft de lock down ons tot bezinning gebracht? Of willen we zo snel mogelijk terug naar het ‘oude normaal’?

Christenen nemen nooit genoegen met een ‘normaal’ in deze gebroken schepping. Zij verlangen altijd naar een ander Koninkrijk. Zij zijn vreemdelingen op deze wereld (Hebr. 11: 13-16). Dat komt door de Geest die in hen is en hen steeds meer vormt tot navolgers van Jezus. Hoe hard hebben we die Geest nodig! Nu in de crisis en straks in het ‘nieuwe normaal’, om te blijven doen wat we doen, trouw aan onze Heer en zijn missie: uitreiken naar mensen in nood.

Mavis Staples

Het doet me denken aan een lied van Mavis Staples. Deze bejaarde zangeres (81) werd wereldberoemd als  lid van The Staple Singers, een familiegroep onder leiding van haar vader. Ze treedt al op sinds de jaren vijftig. In de jaren zestig stond zij op één podium met Martin Luther King jr. The Staple Singers namen actief deel aan de strijd om gelijke burgerrechten in de jaren 60 door op te treden tijdens protestbijeenkomsten. Eind jaren 90/ begin jaren 2000 beleefde Mavis Staples een mindere periode. Haar vader was overleden, de groep uiteengevallen. Ze was vergeten door het grote publiek en verkocht albums vanuit de kofferbak van haar auto. Na een aantal jaar werd zij echter herontdekt en sindsdien trekt zij (weer) volle zalen. Ook in Nederland, waar ze de afgelopen jaren Ahoy (North Sea Jazz), Carré en de Doelen omver blies.

Mavis Staples is overduidelijk en onbeschaamd christen, ze getuigt daarvan in interviews, op het podium en in de keuze van haar liedjes. Vaak zitten mensen niet te wachten op een christelijk getuigenis, maar Mavis omarmen ze. Misschien komt het omdat ze niet preekt, maar zingt. Misschien komt het door de vreugde en hoop die zij altijd uitstraalt, gecombineerd met de wijsheid en levenservaring die doorklinken in haar stem. Het leven doet pijn en de strijd voor rechtvaardigheid is een lange strijd, maar ons thuis is niet op deze aarde, niet in ‘dit normaal’. En wat heeft Mavis geleerd tijdens haar lange en veelbewogen leven? Dat ze de Heilige Geest nodig heeft:

Some Holy Ghost keeps me
hangin on, hangin on
I feel the hands, but I don’t see anyone, anyone
I feel the hands, but I don’t see anyone, it’s there and gone

Feeds my passion for transcendence
Turns my water into wine
Makes me wish I was empty

Now, I don’t know much but I can tell when something’s wrong,
And something’s wrong
But some Holy Ghost keeps me
hanging on, hangin on

Parakletos

De Heilige Geest wordt παράκλητος (parakletos) genoemd in de Bijbel. Dat betekent zoiets als ‘degene die wordt geroepen om naast je te gaan’. Het wordt vaak vertaald met pleitbezorger of advocaat. Je kunt het ook vertalen met beschermer, begeleider, trooster, helper of metgezel. Maar het blijkt ook een nautische term te zijn geweest. Als een klein schip op zee in moeilijkheden kwam, werd er een groot schip naast gevaren die het kleine schip naar een veilige haven begeleidde. Dat grote schip werd de ‘parakletos’ genoemd.

Zo wordt er over de Heilige Geest gesproken als Degene die naast ons komt, om ons te begeleiden en te helpen door stormachtige tijden en woelige wateren. Maar er wordt ook over Hem gesproken als Degenen die in ons woont, die ons vervult en die vruchten voortbrengt in ons leven.

Gebed om de Geest

Misschien beseffen we dit jaar wel veel meer dan andere jaren hoe hard wij de Heilige Geest nodig hebben. Misschien kan het daardoor leiden tot een wezenlijker viering van Pinksteren dan andere jaren, waarin we meer ‘op gewoonte varen’. Laten we bidden dat we steeds opnieuw vervuld mogen worden door de Geest. Laten we bidden voor onszelf en elkaar, met de woorden van  Paulus in Efeziërs 3: 16-21:

Daarom kniel ik neer voor de Vader van Jezus Christus. Hij is als Vader het voorbeeld voor iedereen in de hemel en op de aarde. Dan bid ik dat Hij vanuit de rijkdom van zijn hemelse macht en majesteit jullie geest met zijn kracht zal vullen, door de Heilige Geest. Want dan zal Christus in jullie hart wonen door jullie geloof. Dan zullen jullie stevig geworteld zijn in zijn liefde, net zoals een boom met zijn wortels stevig in de grond staat. En dan zullen jullie samen met alle andere gelovigen gaan zien hoe breed en hoe lang, hoe hoog en hoe diep de liefde van Christus is. En dan zullen jullie gaan zien dat die liefde te groot is om te begrijpen. En dan zullen jullie vol worden van God Zelf.

God is in staat om eindeloos veel meer te doen dan wij kunnen bidden of bedenken. Dat doet Hij door de kracht die in ons werkt. Daarom is alle eer voor Hem in de gemeente, dankzij Jezus Christus, voor altijd en eeuwig! Amen! Zo is het!