Lijden als zegen

Om ons heen zien wij een lijdende wereld. We zien het lijden van oude mensen in verzorgingstehuizen, die vanwege Covid-19 geen bezoek mogen ontvangen. Drama’s op de IC’s, waar mensen sterven zonder hun geliefden. We zien het lijden van mensen die gebukt gaan onder lock-down: kinderen in problematische gezinnen die veroordeeld zijn tot binnenblijven, ondernemers die failliet gaan, mensen die hun baan verliezen. Het lijden is een vloek over deze wereld.

Leestijd: 2-3 minuten

Dr. Paul Brand (1914-2003) was een vermaard chirurg, die baanbrekend werk verrichtte onder leprapatiënten.  Hij had een verrassende kijk op het lijden. Een beroemd boek van hem (geschreven samen met Philip Yancey) heeft als titel: The Gift of Pain. Dat klinkt belachelijk, als een mooie kreet; verzonnen door iemand achter een bureau, die geen idee van de werkelijkheid heeft. Maar Paul Brand wist wel degelijk wat lijden was. Zijn hele leven investeerde hij in ernstig zieke mensen.

Een wereld zonder pijn

De merkwaardige titel van zijn boek, is afkomstig van een ontdekking die Brand deed in zijn werk met leprapatiënten; een ontdekking die zorgde voor een doorbraak in de behandeling van die ziekte. Hij ontdekte namelijk dat lepra geen vraatzuchtige huidaandoening was, zoals lang werd gedacht, maar dat het eigenlijk een zenuwziekte is. Het afsterven van zenuwen zorgt voor gevoelloosheid. En dat is gevaarlijk. Vrijwel alle schade die aangericht wordt door lepra, ontstaat door een gebrek aan pijn. Paul Brand: “Een wereld zonder pijn, bestaat die plaats? … Jazeker, maar het is geen Utopia. Het is een lepra-kolonie.” Jaren later kwam hij tot de conclusie dat ook bij diabetes vaak ernstige bijkomende schade ontstaat door het gebrek aan pijn.

Hij trekt dit in zijn boek door naar hoe we als samenleving omgaan met lijden. Als een samenleving gevoelloos wordt ten opzichte van lijden (bijvoorbeeld omdat men alleen gericht is op geluk en genot), dan ontstaat er een probleem. Hij zei: “Ik ben ervan overtuigd dat de houding die wij vooraf cultiveren, zeer waarschijnlijk zal bepalen hoe wij omgaan met het lijden wanneer het ons raakt.”

Zorg voor het zwakste deel

Hij zei ook: “Een gezond lichaam slaat acht op haar zwakste deel.’’ Een beschaving wordt gekenmerkt door de zorg voor haar zwakste leden. Dat doet denken aan 1 Korintiërs 12: 26 en 27, waar Paulus zegt (over de gemeente, een mini-samenleving): Als één lid verdriet heeft, leven alle anderen met hem mee. Als één lid wordt geprezen, genieten alle anderen daarvan mee. Jullie zijn dus samen het Lichaam van Christus. En ieder van jullie is een lichaamsdeel van dat Lichaam.

Pijn kan dus inderdaad een gave zijn, wanneer het ons aanzet tot bewustwording, mededogen en actie. Het gevolg op de lange termijn kan zelfs zijn dat het ons zelfs gezonder maakt, wanneer bijvoorbeeld onverschilligheid en egocentrisme het onderspit moeten delven.

Vormend

Paulus zegt in Romeinen 5:3-4: En dat niet alleen, we prijzen ons zelfs gelukkig onder alle ellende, omdat we weten dat ellende tot volharding leidt, volharding tot betrouwbaarheid, en betrouwbaarheid tot hoop. Met andere woorden: het vormt ons karakter en wie we zijn als mens tot een volmaakter beeld van God.

C.S. Lewis(die de hel van W.O. I aan het front meemaakte) zei het zo: “Omdat God van ons houdt, geeft Hij ons de gift van lijden. Pijn is Gods megafoon om een dove wereld wakker te schudden. Wij zijn als blokken steen waaruit de Beeldhouwer de vormen van mensen hakt. De klappen van zijn bijtel, die ons zo’n pijn doen, maken ons volmaakt.”

Later in zijn leven ging C.S. Lewis door een diepe pijn, na het verlies van zijn vrouw. Hij trok alles in twijfel wat hij daarvoor had gezegd. Theoretiseren over lijden is één ding, pijn zelf aan den lijve ondervinden is een ander. Toch kwam hij uiteindelijk opnieuw uit bij wat hij voor die tijd gezegd had.

Troost

In het lijden is er ook troost. Zoals wij volop delen in het lijden van Christus, zo delen wij volop in de troost die God ons door Christus geeft (2 kor. 1:5). Die troost ligt in de aanwezigheid van God in de pijn en in de belofte van de uiteindelijke genezing en het herstel van alle dingen. C.S. Lewis opnieuw: “Leven met God betekent niet immuniteit van moeilijkheden, maar vrede in moeilijkheden.”

 Laten we bidden dat deze moeilijke tijd voor ons land, onze kerken en onszelf óók een positief vormende tijd mag zijn. Dat als we daar over een aantal jaar op terugkijken, we kunnen zeggen dat het niet alleen een vloek, maar ook een zegen is geweest.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *